Lwów / Patroni szkoły

 Stefan Banach, Hugo Steinhaus, Stanisław Ulam, Stanisław Mazur, Antoni Łomnicki i wielu innych uczonych tworzyło w latach międzywojennych tzw. lwowską szkołę matematyczną. Współpracując ze sobą, bądź rywalizując, przeciwstawiając matematykom z Warszawy i Krakowa, dokonali wielu odkryć, zdobyli sławę, zaszczyty i zrobili międzynarodowe kariery wykładowców, a Ulam został współtwórcą pierwszej bomby atomowej. Ich burzliwe losy, osiągnięcia, kariery naukowe i pozanaukowe, dramatyczne dzieje kończące się w wielu przypadkach śmiercią od kul hitlerowskich okupantów, opisuje Urbanek na tle zmieniającego się życia politycznego i kulturalnego Polski w czasie dwudziestolecia międzywojennego, w trakcie i po II wojnie światowej.

 

 Książka opisuje jedno z najbardziej tragicznych a zapomnianych wydarzeń z okresu II wojny światowej. 2 lipca 1941 r., dwa dni po wkroczeniu wojsk niemieckich do Lwowa został aresztowany wielokrotny premier RP sprzed 1939 r. a także profesor Politechniki Lwowskiej – Kazimierz Bartel. Wieczorem następnego dnia zostało aresztowanych 25 profesorów wyższych uczelni a także kilkanaście przebywających w ich domach osób. Po krótkim przesłuchaniu nad ranem 4 lipca wszyscy zostali zamordowani. Wykonawcami tej zbrodni byli członkowie specjalnej jednostki policyjnej III Rzeszy – Einsatzkommando zur besonderen Verwendung. Do końca lipca 1941 r. dokonano kolejnych aresztowań i egzekucji. Jako ostatni, 26 lipca, zginał – Kazimierz Bartel. Dieter Schenk nie koncentruje się na samej zbrodni, porusza szereg dodatkowych zagadnień, nakreśla tło poprzedzające tragiczne wydarzenia, jak również opisuje w szerszym kontekście politykę eksterminacyjną na zajętych terenach. Niezwykle ciekawa dla polskiego czytelnika jest cześć poświęcona śledztwom jakie były prowadzone po 1945 r. zarówno w Niemczech, jak i w Polsce. Dieter Schenk dotarł do źródeł w niemieckich archiwach nieznanych dotychczas polskim historykom.
Przed 1989 r. władze ukraińskie i niemieckie niechętnie wspominały o mordzie dokonanym na polskich profesorach lwowskich uczelni. Pamiętały o nich ich rodziny, przyjaciele czy dawni uczniowie. Warto nadmienić, że do dnia dzisiejszego żyje córka prof. Bartla – Cecylia Bartel (Kraków) oraz trzej synowie zamordowanych osób – Jan Longchamps de Berier (Gliwice), Stanisław Grzędzielski (Warszawa), Zbigniew Kostecki (Krefeld, Niemcy).

 

 Odwaga i strach to opowieść o postawach ludzkich w obliczu zagrożenia życia. Autorka ukazuje historię okupowanego Lwowa na poziomie mikrohistorii, z perspektywy historii osobistych. Jednak nie tylko na tym polega niezwykłość tej książki, opartej na pamiętnikach, wspomnieniach, listach, a nawet zeznaniach. To opowieść o ludzkich losach, a zarazem o historii polskiej, ukraińskiej i żydowskiej inteligencji, o skomplikowanych relacjach między jej przedstawicielami, o różnych przejawach solidarności i wrogości, u których podstaw leżały odwaga i strach.
Jest to historia Lwowa, Polaków, Ukraińców i Żydów, opowiedziana w niezwykły sposób. Piękne i ciemne strony historii narodowych, heroiczne chwile i potworna tragedia wojny, etnicznych czystek, Holocaustu zyskują tu ludzki wymiar, by przemawiać tym mocniej i bardziej boleśnie. Nie jest to kolejna opowieść o tolerancji, nostalgiczny portret minionych czasów ani celebrowanie tragizmu utraty. To przekonujące studium pluralizmu, znajdującego odzwierciedlenie w konkretnych uczynkach, w konkretnym mieście, wśród przyjaciół, w rodzinie czy choćby własnym umyśle.
To książka napisana na literackim poziomie najlepszych wspomnień, a zarazem traktująca źródła z równym krytycyzmem, jak czynią to monografie naukowe. – Timothy Snyder

 

 Publikacja to zbiór esejów i szkiców dotyczących przeszłości Lwowa. Autorem jest Franciszek Jaworski, dziennikarz, publicysta i pisarz – z zamiłowania historyk Lwowa. Był jednym z założycieli Towarzystwa Miłośników Przeszłości Lwowa oraz Biblioteki Lwowskiej. Jaworski opublikował szereg prac poświęconych historii tego miasta.

 

 „O szarym Lwowie” to niezwykła opowieść o magicznym mieście. Franciszek Jaworski wydobył z historii swego miasta wyjątkowe a często zapomniane zdarzenia. Całości dopełniają dawne fotografie Lwowa – ulice, place, reprezentacyjne skwery i zwykłe zaułki, pełne jego mieszkańców. Zatem czytajmy i patrzmy…

 

 Wspaniała opowieść o Zawsze Wiernym Mieście, pełna szacunku dla tradycji i dziejów Rzeczypospolitej, które we Lwowie realizowały się przecież w tak niezwykły sposób. W swojej książce Ryszard Jan Czarnowski, szczerze zakochany w tym mieście, przedstawia jego historię, najważniejsze i najpiękniejsze dla Polaków zakątki i ich dzieje, a także wiele nieznanych i zapomnianych wydarzeń związanych z Lwowem. Wydobywane z niepamięci zdarzenia rozgrywają się przed czytelnikiem, a twórcy i politycy spacerują ponownie lwowskimi ulicami… Wyjątkowe ilustracje budują i podkreślają klimat opowieści. Lwów – legenda zawsze wierna to opowieść o pięknie i polskości Zawsze Wiernego Miasta.

 

 Jedyne takie miasto, jeden taki album… Lwów. Cokolwiek by napisać na dopełnienie tego magicznego dla wielu Polaków słowa, pozostanie w cieniu nazwy miasta. Otrzymują Państwo książkę, która nie tylko na Kresowiakach zrobi jak sądzę wrażenie. Niech Czytelnika nie zwiedzie jej pokaźna objętość. Bo książkę pochłoną z łatwością pisana i ilustrowana jest bowiem dla gustu i percepcji każdego. Autorzy wykonali tytaniczną pracę. Uraczyli nas mnóstwem informacji, znanych i nieznanych epizodów z życia miasta i Wielkich Lwowiaków. Zatrzymali się dłużej w wielu świętych dla Polaków miejscach, jak choćby Cmentarz Łyczakowski i towarzyszący mu Panteon Orląt. Dzieje miasta ukazane zostały w sposób bezpretensjonalny, autentyczny, często „od serca” – jak w zwykłych rozmowach, przeprowadzanych na wspólnym spacerze ulicami Miasta Semper Fidelis” (Jan Wojciech Wingralek). Szczególnej urody to książka, niezależnie bowiem od warstwy merytorycznej, historycznej czy narracyjnej, przykuwa uwagę wspaniałą ikonografią… dzięki czemu nie tylko czyta się, ale i ogląda ją z ogromną przyjemnością. (z recenzji, Krzysztof Masłoń) Każdy kamień „zawsze wiernego” miasta ,każda kamienica i dzieło sztuki jest świadectwem polskiej tradycji i kultury. Szczerze polecam czytelnikom książkę Lwów-dzieje miasta. Jest to dzieło, które niewątpliwie poruszy serca nie tylko współczesnych Polaków, ale i tych, którzy przyjdą po nas. (z recenzji, prof. zw. dr hab. Czesław Partacz).

 

 To pierwsza na polskim rynku powieść o Lwowie, której akcja toczy się w latach 1939–1946, kiedy Lwów należał jeszcze do Polski. Przedstawia tragiczne dzieje rodziny polskiego nauczyciela z Kresów Wschodnich, Józefa Sztendera, jego żony Marii i ich dzieci, których życie burzy istniejący konflikt polsko-ukraiński podsycany przez bolszewików i hitlerowców. Dogadanie się Niemców z Sowietami umożliwiło Armii Czerwonej i oddziałom NKWD zajęcie miasta i od początku szykanowanie Polaków. Aresztowania i przesłuchiwania przez NKWD, rozstrzeliwania, wyrzucanie z mieszkań, wywózki na Syberię. Tego wszystkiego doświadcza główny bohater, jego rodzina, sąsiedzi i znajomi. Józef Sztender jest też świadkiem mordu na lwowskich profesorach. Mimo ciągłego zagrożenia życia, miotany pomiędzy trzema wrogami, ma jeszcze odwagę ratować swoich żydowskich sąsiadów. Za tę decyzję jego rodzina zapłaci cenę najwyższą. Lwowska noc to panorama wydarzeń okupacyjnych we Lwowie i okolicach ukazana w niezwykle poruszających obrazach, które były również udziałem najbliższej rodziny autora. Piękna, chwytająca za serce opowieść o miłości i poświeceniu w wielokulturowym środowisku Kresów.